Informatie

De sociale fobie

Een sociale fobie is een psychische aandoening. Iemand die aan deze angststoornis lijdt ondervindt grote onzekerheid en verlegenheid in alledaagse situaties zoals telefoneren, feestjes, vergaderingen of een vraag stellen in een winkel. Het gaat voornamelijk om angst voor afwijzing, commentaar, kritiek, pesten en uitlachen. Ook kan het zijn dat de patiënt bang is om te gaan blozen, trillen, plassen of stotteren.

Zenuwachtig zijn voor een afspraakje of een feestje is normaal als je verwacht dat je in de schijnwerpers komt te staan. Dit is normaal gesproken niet belemmerend, mensen met een sociale fobie hebben echter een dergelijke grote angst dat zij thuisblijven en proberen zo geïsoleerd mogelijk te leven. Een persoon die lijdt aan sociale fobie is overdreven bang voor beoordeling. De patiënt voelt zich vaak in de gaten gehouden en vernederd door zijn/haar eigen gedrag.

Opmerkelijk aan de stoornis is dat de patiënt bewust is dat zijn/haar angst irrationeel is. Hoewel dit betekent dat zij zelf inzien dat er iets mis met ze is, vragen zij, doordat ze bang zijn om afgewezen te worden, vaak niet om hulp. Interactie met personen, vooral gezaghebbende personen zoals therapeuten, is voor hen namelijk erg stressvol. Door de laagdrempeligheid is zelfhulp soms een belangrijke eerste stap naar een oplossing.

Soorten sociale fobieën

Er zijn 2 typen sociale fobie te onderscheiden, de specifieke sociale fobie en de gegeneraliseerde sociale fobie. Bij de specifieke sociale fobie heeft de patiënt vooral last in 1 soort situatie bijvoorbeeld alleen bij het spreken van mensen van het andere geslacht. Bij de gegeneraliseerde sociale fobie is de patiënt bang in meerdere sociale situaties.

Een sociale fobie komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Ongeveer 5% tot 10% van de mensen heeft zijn of haar hele leven last van de sociale fobie. Een sociale fobie ontstaat vaak voordat de patiënt 20 wordt, maar kan ook later optreden. De sociale fobie kan door een (serie) traumatische ervaring(en) ontstaan, maar meestal ontstaat het geleidelijk.

Behandeling

Een sociale fobie gaat niet zomaar over maar is wel te behandelen. Omdat het hier om een chronische aandoening gaat is adequate behandeling heel belangrijk. Bekende behandelingsmethoden zijn cognitieve gedragstherapie en medicamenteuze behandelingen. Deze 2 vormen lijken beiden even effectief te zijn en kunnen zelfs worden gecombineerd.

Cognitieve gedragstherapie richt zich op de negatieve gedachten van de patiënt. Op een hele praktische manier wordt de patiënt geholpen om de verkeerde gedachten weg te nemen en te vervangen door positievere gedachten. De gedachte dat het vernederend is om je te verspreken kan worden vervangen door de gedachte dat iedereen zich weleens verspreekt. Daarnaast wordt de patiënt onder begeleiding stapsgewijs blootgesteld aan steeds moeilijkere sociale situaties waardoor de patiënt zich steeds verder ontwikkeld en minder bang wordt in die situaties. Een dergelijke behandeling duurt bij een psycholoog of psychiater gemiddeld 3-6 maanden en bij 60-70% is na de behandeling een significante vermindering van de symptomen.

Medicatie gebeurt in de vorm van bétablokkers zoals propranolol, welke 1 à 2 uur ingenomen dient te worden voordat de patiënt wordt blootgesteld aan de sociale situatie. Hierdoor zullen symptomen zoals trillen en hartkloppingen minder optreden waardoor ook minder angst ontstaat. Daarnaast kan er een antidepressivum worden toegediend welke naast bij een depressie ook bij sociale fobieën werkbaar bleek te zijn. Helaas zijn er wel veel bijwerken en zijn de positieve werkzaamheden pas na 3 maanden merkbaar. Ook is het af te raden om in combinatie met deze medicijnen gebruik te maken van alcohol en alternatieve middelen zoals St. Janskruid.

Gevolgen van een sociale fobie

De sociale fobie zorgt vaak dat de patiënt zichzelf belemmerd in zijn/haar eigen ontwikkeling. Zij functioneren vaak niet goed op school, werk, sociale gebeurtenissen of in het gezinsleven. Patiënten met een sociale fobie hebben vaak een hogere intelligentie maar doen een opleiding en werk dat onder hun niveau ligt. Daarnaast voelt de patiënt zich eenzaam doordat zij minder contacten durven te leggen. Zij gaan niet naar mensen toe en nodigen ook geen mensen uit. Ze durven niet op een sport of naar een vereniging te gaan. Vooral teamsporten zijn een probleem voor de patiënt. Daarnaast is gebleken dat mensen met een sociale fobie minder vaak een liefdesrelatie hebben.

Het kost erg veel moeite voor de patiënt om zo goed mogelijk te functioneren wat kan leiden tot stress en uiteindelijk een burn-out. Ook komt het voor dat de patiënt verslaafd raakt aan alcohol omdat de patiënt zich dan tijdelijk beter voelt. Uit onderzoek is gebleken dat de klachten na langdurig gebruik van alcohol juist toenemen. Depressie, en in combinatie met andere stoornissen zelfmoord, komen ook bovengemiddeld voor bij mensen die langer met een sociale fobie blijven rondlopen.

Hulp

Patiënten die lijden aan een sociale fobie hebben vaak wel de behoefte om hun klachten met anderen te bespreken maar zijn hier vaak te bang voor, zelf als de patiënt de betreffende persoon zeer goed kent. Het duurt vaak te lang voordat de patiënt naar hulp gaat zoeken. Tegen de tijd dat ze dat doen zijn ze vaak al depressief of hebben andere angststoornissen erbij gekregen met alle gevolgen van dien. Hoe eerder een patiënt hulp zoekt hoe beter de stoornis behandeld kan worden.